Çetin ÜNSALAN

İstanbul’un enflasyonu açıklandı. Kısa süre önce nedeni tam bilinmez bir şekilde ‘kriterleri uyumlaştırıyoruz’ gerekçesiyle TÜİK rakamlarına yaklaştırılan, ama kısa süre sonra kapanan makasın tekrar açılmaya başladığı bu öncü gösterge, bakalım açıklanacak enflasyon rakamlarında nasıl hayat bulacak?

Eğitimin öncülüğünde bir İstanbul enflasyonu artışı normal. Fakat mesele sadece buradan ibaret değil ki. Diğer kalemlerin artışlarına baktığınızda halen çok romantik oranlara şahit oluyorsunuz.

Eğitim harcamalarının yükselmesinden söz ediliyor ve mantıklı. Fakat gıdadan ulaştırmaya kadar diğer artan kalemlerin hızını yavaşlatarak TÜİK rakamına uyumlanmaya çalışmak çok da hoş bir görüntü vermiyor.

Mesela anormal akaryakıt harcamalarının, trafikte her üç araçtan birinin ticari olduğu ilde, hiç mi enflasyona anlamlı katkısı olmadı? Ticariden bahsederken sadece taksi, dolmuş ve benzeri araçlardan söz etmiyorum.

Bildiğiniz ticari operasyonlar için, tahsilâta giden ya da müşteri temsilcisi götüren gibi görüntüsü özel olan otomobillerden bahsediyorum. Yani pompaya yapılan zamların bu giderlere etki etmemesi mümkün mü?

AB’de 2,11 euro olan motorin fiyatı 2,5 avroya çıkınca özel açıklamalar söz konusu alana yönelik izahlar ortaya saçılıyor, biz üç rakamlı pompa fiyatlarına ulaştık; ama AB’nin geliri TL imiş gibi bu rakamları TL olarak yansıtıp, bizim daha ucuz kullandığımızı ima eden Bakan açıklamalarıyla muhatap oluyoruz.

Ülkede tarımda üretici fiyatları her geçen gün yükseliyor. Tüm dünyada zaten gıda fiyatları koşar adım yukarı yönlü seyrediyor. Ülkede ödenen faiz de bütçe açığı da patlamış. Kuru baskılayarak üreticinin tam köşeye sıkışmasına neden olunuyor. Vatandaşın satın alma gücü tamamen çökertiliyor, ama bize enflasyon artmıyor.

Bir puanlık yükselişlere, enflasyon hızı arttı diye haber yapanların, sahada yaşananlardan habersiz durumu aktarmasının ötesine geçemiyoruz. Eylül itibariyle biliyoruz ki, eğitim harcamaları arttı. Peki ulaştırması, gıdası, kirası yerinde mi durdu?

Şimdi bu ay nasıl bir enflasyon açıklanacak bilinmiyor. Ama görece yükseliş ortaya konulsa bile, sistematik olarak enflasyonu rakam bazında dizginleyecekleri bir sürece girdiğimizi de unutmamak gerekiyor.

Sadece açlık ve yoksulluk sınırındaki artışlara bile baksanız, enflasyonun nasıl silindir gibi ekonominin üzerinden geçtiğini ve yok saymanın algıyı düzeltmediğini görecek ekonomi yönetimi, oysa halen rakam tutturma derdinde. Neden?

Çünkü çok geçmeden maaş artışları tartışılmaya başlanacak. Ben şimdiden size söyleyeyim. Yaşadığınız en olursa olsun, emeklilerin yılın başında yüz de 8-12 diliminde, asgari ücretin de yüzde 20 – 25 diliminde gelir artışı göreceği ama enflasyonun maaş hariç her şeyi etkilemeye devam ettiği bir filmi yeniden izleyeceğiz ve 2027 bu kafayla daha da zor geçecek.

cetinunsalan@yahoo.com