-
Çetin ÜNSALAN
Tarih: 22-11-2026 20:01:00
Güncelleme: 22-11-2026 20:01:00
Dünya ekonomisinin içerisinde yıllardır yüzde 1’lik payını değiştiremeyen, orta ya da yüksek teknoloji ihracatı yüzde 3-4 diliminde seyreden, üreten, ama ürettiğinden para kazanamayan, son dönemde kur nedeniyle fiyat rekabetini kaybeden, marka değeri olmadığı için bunun etkilerini ağır hisseden bir Türkiye ekonomisi gerçeğiyle karşı karşıyayız.
Buna karşılık açıklanan rakamlar da, ekonomi yönetiminin ilgilerinin ortaya koydukları beyanatlar da, uçan, kaçan bir Türkiye’yi, kişi başına yükselen geliri, ihracatını arttıran bir reel sektörü ve gelirleri artan bir turizm başlığını önümüze koyuyor.
Ekonomi yönetiminin açıklamalarına bakarsanız başka bir ülke yaşadığımız kanaatine kapılabilirsiniz. Fakat ne acı bir çelişkidir ki, aynı isimler bütçe açıkları ve faiz ödemelerindeki rekorlar söz konusu olduğunda, zor durumu atlatmak için aynı gemide olduğumuz ve vergilerle bunları karşılamak durumunda olduğumuz nakaratını önümüze koyuyor.
Gerçek şu ki, 240 milyar dolara ulaşan bir kısa vadeli dış borç gerçeğiyle, 50 milyar doları aşkın cari açık finansmanıyla, 4 trilyon TL’ye yakın bütçe açığı ve yine 4 trilyon TL yakın rekor faiz ödemesiyle muhatap bir ülke özelliği sergiliyoruz.
İş burada da bitmiyor. 26 milyonu aşmış icra iflas dosyası bir tarafta, konkordatolar gerçeği öte tarafta işin içinden nasıl çıkacağını bilemeyen ve borcu 8 trilyon TL’ye vuran tüketici realitesi bir yanda hayatın gerçekleri hiç de hoş bir manzarayı önümüze koymuyor.
Son açıklanan verilere baktığımızda üçüncü çeyrek itibariyle 2026 yılında dış borcumuz 550 milyar dolara vurmuş vaziyette. Uluslararası Yatırım Pozisyonu açığı 364,5 milyar dolar seviyesinde.
Kapasite kullanım oranları, tek vardiya üzerinden hesaplanmış haliyle bile işin tadının kaçtığını, reel kesimin güvenin toparlanamadığını, tüketici güveninin 100 baz değerinin altında kalmaya devam ettiğini bize anlatıyor.
Tüm bunlardan daha ilginç olanı ise, kötüleşen ekonomik koşullar karşısında bireyler gelirlerini arttırmaktan, firmalar da iş hacmini yükselterek, sıkıntılarını aşmaktan söz etmiyor. Bireylerin içinde çalışanlar açlık sınırında rakamlarla muhatap olmaya devam edecekken, aşırı borçlu yapılarını nasıl karşılayacaklarını bilemiyor.
Emekliler deseniz açlık sınırının yarısındaki gelirleriyle nasıl ayakta duruyorlar, kimsenin çözemediği bir bilmece olmayı sürdürüyor. Reel sektörün de bireylerin de, emeklinin de, çiftçinin de sanayicinin de, memurun da esnafın da hem aşırı borçlu bir yapısı var, hem de bugünü atlatabilmek ve acil ihtiyaçlarını karşılayabilmek adına umudunu yeniden borçlanmaya çevirmiş vaziyette.
Özellikle KOBİ’lere sunulan nefes kredilerinin bir nefeste bitmesi ama hiçbir derde derman olmaması da üzerinde uzun uzun düşünülmesi gereken bir husus olarak önümüzde duruyor. Ne var ki borçlular memleketinde çare gelirde değil, yeniden borçlanmada gözüküyorsa, rakamlar da sahte bir cenneti bile sunma yetkinliğini kaybetmişse, asıl risk burada demektir. Lakin kime anlatıyorsunuz?
- Enflasyon otobanında ters istikamet
- Bireysel borçlar ve işsizlik
- Merkezdeki yeşil dolar mı?
- Rakamların gölgesindeki itiraflar
- Yastık altını yatırımcı zannetmek
- Vergiyi de rakamlar ödesin
- Bankaların faiz yarışı ne anlatıyor?
- COP31 ve startuplar
- Brüksel samimiyetsizliği
- Aidat ana gider oldu
- Siber güvenliğiniz var mı?
- Dış ticaret çağı, enflasyon ve katma değer