Türk insanı; rahatlığı, lüks bir keyiften ziyade; dış dünyanın belirsizliklerine, ekonomik kaygılara ve gündelik strese karşı geliştirdiği bir 'psikolojik sığınak ve güvenlik ihtiyacı' olarak kodluyor
Divanev;
Türkiye’nin rahatlık kültürünü belgelendiren ve
toplumsal dinlenme alışkanlıklarını mercek altına alan
kapsamlı sosyal araştırmanın sonuçları yayımlandı.
Türk toplumunun;
beden, zihin ve kişisel alan eksenindeki dinlenme alışkanlıklarını
katman katman inceleyen “Türkiye’nin Rahatlık Haritası”,
rahatlamanın; sadece fiziksel bir eylem olmadığını belgeliyor.
Araştırma;
modern yaşamın getirdiği yoğun tempo karşısında rahatlamanın, asıl olarak;
zihinsel yüklerden arınma, dış dünyanın uyaranlarını kapatabilme ve
hayatı "pause" edebilme ihtiyacıyla başladığını kanıtlıyor.
Araştırma metodolojisi
FutureBright Group iş birliğiyle gerçekleştirilen
“Türkiye’nin Rahatlık Haritası” araştırması;
kapsamlı bir metodolojiyle, hayata geçirildi.
Saha çalışması,
19 Ağustos ile 3 Eylül 2026 tarihleri arasında;
CAWI, yani; bilgisayar destekli web görüşmesi yöntemiyle yürütüldü.
Araştırma kapsamında;
Türkiye genelinde 18 ila 64 yaş aralığında
NUTS-1 il dağılımına uygun 12 ili temsil eden 39 yaş ortalamasıyla;
toplam 1.003 kişiyle görüşüldü.
Araştırmada, katılımcıların;
zihinsel, fiziksel ve sosyo-mekânsal dinlenme dünyasını anlamak üzere;
çok yönlü sorulara, yanıt arandı.
Bu kapsamda, katılımcılara;
rahatlığın kişisel dünyalarındaki karşılığı ve
rahatlığı en çok hangi kavramlarla ilişkilendirdikleri soruldu.
Günlük ritim ve zaman yönetimi boyutunda,
bireylerin kendilerine kesintisiz olarak ayırabildikleri süre ile
günün ilk gerçek rahatlama anının, saat kaçta gerçekleştiği sorgulandı.
Zihinsel yük ve üretkenlik baskısı ekseninde ise;
dinlenmeyi hak etmek zorunda hissetme durumu,
boş otururken duyulan suçluluk hissi,
dinlenirken bile; akıldan geçen sorumluluklar ve
göz önündeki bir iş yüzünden,
dinlenmeyi yarıda kesip kalkma davranışları öne çıktı.
Bariyerler ve şehir yaşamı bağlamında,
daha fazla rahatlamanın önündeki;
ekonomik, iş odaklı veya ev içi engeller ile
yaşanılan şehrin sunduğu rahatlama imkânları, mercek altına alındı.
Çalışmanın son bölümünde ise;
evdeki gündelik alışkanlıklardan hareketle,
koltuktaki yaşam masaya yatırılarak;
evde en rahat hissedilen alanlar, koltukta geçirilen ortalama süre ve oturma biçimleri,
koltuğun kişisel sığınak olma algısı,
koltukta yapılan dijital veya sosyal aktiviteler incelendi.
Türkiye rahatlığı nasıl tanımlıyor?
Araştırma verilerine göre;
toplum için rahatlık, fiziksel konfordan çok;
zihindeki görünmeyen yüklerin hafiflediği ve
kişinin kendini güvende hissettiği anlarda başlıyor.
Toplumun rahatlıkla ilgili ilk çağrışımları incelendiğinde;
katılımcıların yüzde 68’i için rahatlığın,
stressiz bir ortam ve zihinsel dinginlik anlamına geldiği görülüyor.
Rahatlık tanımında;
kendini güvende hissetmek yüzde 67,
zihinsel olarak rahat hissetmek yüzde 66 ve
kişisel alana sahip olmak yüzde 65 oranında öne çıkıyor.
Ayrıca rahatlık;
koşulları, kendi ihtiyacına göre ayarlayabilmekle yani; yüzde 74 oranında özgürlükle,
yüzde 76 oranında; dinginlikle ve
yüzde 83 oranında; tek başına kalabilmeyle eşleşiyor.
Öte yandan;
katılımcı anlatımları ve açık uçlu bulgular,
Türk insanı için
gelecekle ilgili finansal kaygı yaşamamanın,
borçsuz düzenli bir gelir akışına sahip olmanın ve
borç düşünmemenin de zihinsel rahatlığın,
vazgeçilmez bir ön koşulu olduğunu gösteriyor.
Genel çerçevede ise;
katılımcıların yüzde 66’sı rahatlığı;
güven, özgürlük ve kişisel alanla, ilişkilendiriyor.
Türkiye’nin 19:00 sorunu: Rahatlama mesaiye kaldı
Araştırmanın, en çarpıcı ulusal bulgularından biri;
gün içinde, bireyin kendine ayırabildiği zamanın
ne kadar kısıtlı olduğunu belgeliyor.
Katılımcıların yüzde 55’i,
günde kesintisiz 1 saat bile; rahatlama vakti bulamazken,
ortalama günlük kesintisiz dinlenme süresi; sadece 1,15 saat seviyesinde kalıyor.
Günün ilk gerçek rahatlama anı,
dış sorumluluklar geride kaldığında; yüzde 71 oranında saat 19:00 sonrasına,
özellikle yüzde 30 oranında; 21:00-23:00 aralığına ve
yüzde 22 oranında, gece 23:00 sonrasına sıkışıyor.
Gündüz saatlerinde rahatlayabilenlerin oranı, son derece sınırlı kalırken;
şehir bazında; İstanbul ve Gaziantep,
kesintisiz rahatlama süresinin; en kısa olduğu iller arasında başı çekiyor.
Ortaya çıkan bu tablo;
Türkiye'de, gündüz saatlerinin;
tamamen dış dünyaya ve sorumluluklara teslim edildiğini,
kişisel zamanın ise;
ancak, günün tüm sorumlulukları geride bırakıldıktan sonraki zaman dilimine;
geceye, ertelendiğini kanıtlıyor.
Rahatlamanın önündeki en büyük engel üretkenlik baskısı ve susmayan zihin
Gecenin ilerleyen saatlerine hapsolmuş bu kısıtlı kişisel zaman,
zihinsel yükler nedeniyle; suçluluk duygusuyla yaşanıyor
Toplumdaki kültürel kodları ve
sürekli üretken olma baskısını belgeleyen veriler,
rahatlamanın önündeki en büyük engelin; zihinsel suçluluk olduğunu ortaya koyuyor.
Katılımcıların yüzde 89’u, rahatlamak için
önce bütün işlerini bitirmeleri gerektiğini savunurken;
yüzde 87’si, dinlenmeyi; önce hak etmesi gereken bir ödül olarak görüyor.
Katılımcıların yüzde 83’ü, rahatladığı anlarda bile;
aklından yapılacak işlerin geçtiğini ve zihnini durduramadığını belirtirken,
yüzde 80’i ise; gözüne takılan bir iş yüzünden,
dinlenmeyi yarıda kesip; yeniden harekete geçtiğini ifade ediyor.
Boş otururken kendini suçlu hissedenlerin oranı,
yüzde 66 seviyesinde gerçekleşirken;
ironik bir şekilde, dinlenmenin;
en az çalışmak kadar gerekli olduğunu düşünenlerin oranı,
yüzde 95 gibi yüksek bir seviyede bulunuyor.
Gün boyu ertelenen bu özgürlük alanı;
gecenin geç saatlerinde, uykudan çalınarak geri kazanılmaya çalışılan;
bir "intikam uykusuzluğu" döngüsünü tetikliyor.
Dinlenmenin gerekliliği, mantıken kabul edilse de
kendimize bu izni vermekte zorlandığımız bu tablo;
cinsiyet ve yaş gruplarında da farklılaşıyor.
Kadınlar; bu zihinsel suçluluğu, erkeklere kıyasla; çok daha yoğun yaşarken,
55–64 yaş grubu; dinlenmeyi kesin bir koşula bağlıyor ve
18–29 yaş arasındaki Z Kuşağı, bu baskıyı daha az hissediyor
Gündelik bariyerler, metropol tükenmişliği ve doğaya dönüş arayışı
Yaşanılan şehrin, rahatlama imkanı sunduğunu düşünenlerin oranı;
Anadolu kentlerinde yüzde 72 iken, metropollerde yüzde 60’a geriliyor,
(İstanbul %58, Ankara %57, Trabzon %86, Edirne %80).
Metropol insanını yoran;
trafik (%36), gürültü (%36) ve kalabalık (%35) gibi etkenler,
bireylerde; şehir ölçeğinde derin bir tükenmişlik yaratıyor.
Metropollerde, daha fazla rahatlama zamanı bulamamanın önündeki başlıca engeller;
ekonomik kaygılar (%42), iş yoğunluğu (%39) ve ev işleri (%31) olarak sıralanıyor.
Cinsiyet kırılımında, bu bariyerler net bir şekilde ayrışıyor:
Kadınlar ev işlerini (%45) ve çocuk bakımını (%23) en büyük engel olarak görürken,
erkeklerde iş yoğunluğu (%47), ekonomik kaygılar (%48) ve şehir trafiği (%28) baskın çıkıyor.
Bu tablo;
kadınların, ev içindeki "görünmeyen emek" ve bakım sorumlulukları nedeniyle;
ev içinde de dinlenemediğini ortaya koyuyor
Şehir hayatının karmaşasından bunalan Türk insanı, ev dışındaki çareyi ise;
yüzde 73 oranında doğaya ve toprağa çekilmede ve
(yayla, dağ, orman %45; park/mesire %32; bahçe %28)
yüzde 65 oranında, suyla temasta (sahil/deniz kenarı %53; kordon %33) arıyor.
Şehirler bazında,
Trabzon ve Bursa doğada rahatlamayla ayrışırken;
İzmir ve Samsun sahil yürüyüşleriyle öne çıkıyor.
Ev içi yaşamın merkezinde salon, koltuk ve dijital ritüeller var
Dış dünyanın karmaşasından kaçan Türkiye nüfusunun yüzde 79’u,
en rahat hissedilen ortam olarak; kendi evini seçerken,
yaşamın ağırlık merkezi; yüzde 60 oranında salonda toplanıyor.
Evde rahatlığın koşulları arasında;
yüzde 70 oranında tam sessizlik,
yüzde 92 temizlik,
yüzde 92 geniş alan ve
yüzde 91 koltuk ilk sıralarda yer alıyor.
Katılımcılar, en rahat ettikleri koltukta; günde ortalama 2,3 saat geçiriyor ve
bu sürenin yüzde 61’i, uzanarak yaşanıyor.
Toplumun yüzde 91’i, koltuğunu;
ev içinde kendine ait en özel alan olarak tanımlarken,
yüzde 58’i; evde herkesin oturduğu yerin belirli, sabit bir koltuk olduğunu ifade ediyor.
Koltukta vakit geçirirken; insanlara en çok
film/dizi izlemek (%52), telefon/tablet kullanımı (%51) ve sıcak içecekler (%46) eşlik ediyor.
Katılımcıların yüzde 50’si, telefonunu çoğunlukla koltukta kullandığını;
yüzde 43’ü, televizyon izlerken koltukta uyuyakaldığını,
yüzde 19’u, oyun oynadığını ve
yüzde 18’i, bilgisayarla çalıştığını belirtiyor.
Koltuktaki yaşam biçimi, kuşaklara göre de net biçimde ayrışıyor:
18-29 yaş arası Gençler (Z Kuşağı) koltuğu;
telefonda zaman geçirme, laptopla çalışma ve oyun oynama gibi
çok amaçlı dijital bir yaşam alanı olarak kullanırken;
55-64 yaş grubu (Boomerlar) için koltuk;
daha çok fiziksel dinlenme, televizyon karşısında kestirme ve
sessizlik içinde uyuklama alanı işlevi görüyor.
İl bazında ise;
Ankara üçlü koltuk ve koltukta oyun oynamada (%29),
İzmir film/dizi izleme (%68) ile bilgisayarla çalışmada,
Adana ve Samsun balkonda/bahçede vakit geçirmede,
Gaziantep ise; mutfakta vakit geçirmede (%50) ayrışıyor.
Bu tespitler, koltuğun;
modern ev yaşamında sadece bir mobilya olmadığını,
bireyin günün tüm unvanlarını kapıda bıraktığı
bir "mikro-kişisel sığınak" işlevi gördüğünü kanıtlıyor.
Konfor yetmiyor: Koltuk günlük hayatın yükünü de hafifletsin
Araştırma;
tüketicinin, koltuk kullanımındaki fiziksel ve fonksiyonel beklentilerini de
açıkça ortaya koyuyor.
Tüketici, saatler geçse de bedeni yormayan bir konfor arıyor.
Satın alma kararlarında;
kolay bakım ve kolay temizlenebilen, leke tutmayan ve
pati dostu kumaşlar yüzde 92,
bedeni destekleyen ergonomik rahatlık ve pratik kullanım fonksiyonları yüzde 93,
yatağa dönüşebilme fonksiyonu yüzde 88 ve
parçaları ayrılıp birleşebilen modüler yapı isteği; yüzde 76 oranıyla
ilk sıralarda yer alıyor.
Tüketicinin bu beklentileri,
evdeki koltuktan, eşyadan sadece estetik bir duruş değil;
günlük hayata uyum sağlayan ve
bakımı kolay bir "yaşam partnerliği" talep ettiğini gösteriyor.
"Koltuk, günün bittiği yer değil; yeniden kendine başladığın yerdir"
“Türkiye’nin Rahatlık Haritası” araştırması, rahatlamanın;
dış dünyanın uyaranlarından uzaklaşma,
zihinsel yükleri askıya alma ve
eve dönerek; kendi kabuğuna çekilme ihtiyacıyla, var olduğunu kanıtlıyor.
Elde edilen veriler, modern yaşamda koltuğun;
artık yalnızca bir mobilya olmadığını,
bireylerin günün yorgunluğunu geride bıraktığı,
zihinsel olarak yavaşladığı ve
"Koltuk, günün bittiği yer değil; yeniden kendine başladığın yerdir"
felsefesiyle özgürleştiği, temel yaşam alanı haline geldiğini; gözler önüne seriyor.
Tarih: 20-11-2026