'Sahada 22 oyuncu mücadele ediyor olabilir; ancak, tribünlerin arkasında; bütçeler, yatırımlar, turizm stratejileri ve ekonomik hesaplar da aynı anda yarışıyor'

 

Futbolun en büyük organizasyonu olarak kabul edilen Dünya Kupası,

milyonlarca insan için yalnızca sporun zirvesini temsil etmiyor.

Aynı zamanda;
ülkelerin ekonomik gücünü, yatırım kapasitesini, turizm stratejilerini ve

küresel vitrine çıkma hedeflerini de görünür kılıyor.

 

Sahada atılan her golün,

tribünlerde yaşanan her coşkunun ve

ekran başında oluşan her heyecanın arkasında;
dev bir ekonomik organizasyon bulunuyor.

 

Ekonomist ve Vergi Uzmanı Ulaş İke,

Dünya Kupası’nın;
yalnızca sahada oynanan

bir futbol organizasyonu olarak değil,

ülkelerin yatırım tercihlerini ve

ekonomik planlama gücünü ortaya koyan;
büyük bir ekosistem olarak,

değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

 

Dünya Kupası tarihinin,

aynı zamanda; paranın da tarihi

olduğunu ifade eden İke,

organizasyonun ilk yıllarından itibaren;
ekonominin, futbolun ayrılmaz bir parçası olduğuna

dikkat çekti.

 

Dünya Kupası’nın ilk kez;
1930 yılında Uruguay’da düzenlendiğini hatırlatan Ulaş İke,

o dönemde; Avrupa’dan Güney Amerika’ya ulaşımın

bugünkü şartlarla kıyaslanamayacak kadar;
zor ve maliyetli olduğunu söyledi.

 

İke, konuya ilişkin değerlendirmesinde;

şu ifadeleri kullandı:

 

“Bugün milyarlarca insanın takip ettiği

Dünya Kupası’nın, ilk yıllarına baktığımızda;
kupayı kazanmak kadar,

turnuvaya katılabilmenin de ekonomik bir mesele olduğunu görüyoruz.

 

1930 yılında, Avrupa’dan Güney Amerika’ya ulaşmak;
birkaç saatlik uçuşlarla mümkün değildi.

Günler süren gemi yolculukları,

yüksek ulaşım maliyetleri ve uzun organizasyon süreçleri;
birçok ülke için ciddi bir yük anlamına geliyordu.

 

Uruguay’ın, turnuvaya katılacak ülkelerin

ulaşım ve konaklama masraflarını üstlenmeyi teklif etmesi;
ilk Dünya Kupası’nın Montevideo’da oynanmasının

en önemli nedenlerinden biriydi.

Futbol, henüz yolun başındaydı ancak;
ekonominin, oyunun içinde olduğu; daha ilk günden belliydi.”

 

Dünya Kupası tarihinde ekonomiyle ilgili;
dikkat çekici örneklerden birinin,

Türkiye’nin 1950 Dünya Kupası süreci olduğunu belirten İke;

Türkiye’nin, Brezilya’da düzenlenen turnuvaya katılma hakkı kazanmasına rağmen;
ekonomik nedenlerle, organizasyondan çekilmek zorunda kaldığını vurguladı.

 

Ulaş İke;
“Bugün kulağa inanılmaz gelebilir, ancak;
Milli Takım sahada elenmedi, rakibine yenilmedi.

Türkiye, Dünya Kupası’na ekonomik nedenlerle gidemedi.

 

Savaş sonrası dönemin ağır ekonomik koşulları ve

Brezilya’ya yapılacak uzun yolculuğun maliyeti;

Türkiye’nin, turnuvadan çekilmesine neden oldu.

 

Bu olay;

spor ile ekonomi arasındaki ilişkinin,

ne kadar güçlü olduğunu gösteren; unutulmuş ama çok çarpıcı bir örnektir.” dedi.

 

Zaman içinde, Dünya Kupası’nın;
televizyon yayınları, sponsorluk anlaşmaları, reklam gelirleri ve küresel markalarla birlikte;
dev bir ekonomik ekosisteme dönüştüğünü ifade eden İke,

bu dönüşümün sembollerinden birinin de kupanın kendisi, olduğunu belirtti.

 

1974 yılından bu yana kullanılan Dünya Kupası'nın;
6,175 kilogram ağırlığında olduğunu ve

bunun, yaklaşık 4,9 kilogramının saf altından oluştuğunu hatırlatan İke,

şunları söyledi:

 

“Kupa, ilk kullanılmaya başladığında;
içindeki altının piyasa değeri, yaklaşık 25 bin dolar seviyesindeydi.

Bugün ise; aynı miktardaki altının değeri,

550 bin doların üzerine çıkmış durumda.

 

Bu yönüyle kupaya baktığımızda,

yalnızca futbol tarihini değil;

son yarım yüzyıldaki enflasyonu,

para politikalarını ve altının küresel değer artışını da görüyoruz.

 

Dünya Kupası’nın kendisi bile;
ekonomik bir gösterge haline gelmiş durumda.”

 

Dünya Kupası düzenlemenin, ev sahibi ülkeler açısından;
turizmi canlandırmak, ülke imajını güçlendirmek ve yabancı yatırımları çekmek için

önemli bir fırsat olarak görüldüğünü belirten Ulaş İke,

ancak; bu konuda, ekonomistler arasında farklı görüşler bulunduğunu söyledi.

 

İke,

“2006 Dünya Kupası sonrasında,

Almanya’nın turizm gelirlerinde ve uluslararası marka değerinde

önemli artışlar yaşandığına ilişkin; çok sayıda çalışma bulunuyor.

 

Katar ise;
2022 Dünya Kupası öncesinde

metro hatlarından otoyollara, havaalanlarından otellere kadar uzanan;
dev bir yatırım hamlesi gerçekleştirdi.

Bu yatırımların önemli bir kısmı, bugün de kullanılmaya devam ediyor.

Ancak; her ev sahibi ülke için aynı başarıdan söz etmek mümkün değil.”

ifadelerini kullandı.

 

Bazı ekonomistlerin,

Dünya Kupası’nın ekonomik getirilerinin;
çoğu zaman abartıldığını düşündüğünü belirten İke,

turnuva öncesinde açıklanan gelir tahminlerinin;
her zaman, beklendiği ölçüde gerçekleşmediğini dile getirdi.

 

Dünya Kupası için yapılan bazı stadyum ve tesislerin,

turnuva sonrasında; yeterince kullanılmadığını belirten Ulaş İke,

bu noktada; “beyaz fil yatırımı” kavramına dikkat çekti.

 

İke, değerlendirmesine; şöyle devam etti:

 

“Güney Afrika’da; 2010 Dünya Kupası sonrasında,

Brezilya’da ise; 2014 turnuvasının ardından,

bu tartışmalar sık sık gündeme geldi.

 

Milyarlarca dolarlık bazı tesisler,

beklenen ekonomik hareketliliği yaratamadı ve

kamu bütçesi üzerinde, yük oluşturdu.

Ekonomide bunun bir adı var: Beyaz fil yatırımı.

Yani; yapımı çok pahalı olan, ancak; sonrasında yeterince kullanılmayan projeler.”

 

Dünya Kupası’nın ekonomik başarısını belirleyen asıl unsurun,

stadyumların büyüklüğü değil;
turnuva sonrasında ne kadar işlevsel kaldıkları olduğunu vurgulayan İke,

altyapı yatırımlarının; uzun vadeli kullanım değerine dikkat çekti.

 

“Eğer;

yapılan yollar, metro hatları, havaalanları ve turizm yatırımları

yıllarca kullanılmaya devam ediyorsa;
organizasyon bir maliyet olmaktan çıkar, yatırıma dönüşür.

 

Ancak;
tesisler, birkaç hafta süren futbol şöleninin ardından;
sessizliğe gömülüyorsa, tablo değişir.

 

Bu nedenle;
Dünya Kupası’nın gerçek bilançosu,

final maçının ardından değil; yıllar sonra ortaya çıkar.” dedi.

 

Dünya Kupası’nı, yalnızca bir futbol organizasyonu olarak görmenin;
eksik bir yaklaşım olacağını belirten Ulaş İke,

organizasyonun aynı zamanda;
bütçelerin, yatırımların, turizm stratejilerinin ve ekonomik hesapların yarıştığı

büyük bir alan olduğunu ifade etti.

 

İke; açıklamasını, şu sözlerle tamamladı:

 

“Kupanın sahibi, bir ay sonunda belli olur.

Kazanan ekonominin kim olduğu ise; bazen, ancak yıllar sonra anlaşılır.”